Sơ lược lịch sử ngày thành lập Công đoàn Việt Nam

Video tuyên truyền Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Nguồn: Công đoàn Việt Nam.

Cách đây 97 năm, ngày 28/7/1929, tổ chức Công đoàn Việt Nam ra đời, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với quá trình đấu tranh, phát triển của phong trào công nhân Việt Nam; là hạt nhân vận động, tập hợp giai cấp công nhân đi dưới ngọn cờ cách mạng vinh quang của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đại hội Công đoàn toàn quốc lần thứ nhất. Ảnh: Lưu trữ Công đoàn Việt Nam.

Công đoàn Việt Nam tiền thân là tổ chức Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ được thành lập ngày 28/7/1929.

Cuối năm 1924, đầu năm 1925, tại Quảng Châu, đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam – Người đặt cơ sở lý luận cho Công đoàn Việt Nam đã đề ra tôn chỉ mục đích hoạt động của Công hội, đào tạo hàng loạt cán bộ ưu tú trong tổ chức Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội mà nòng cốt là Cộng sản Đoàn. Người cũng đề ra việc “vô sản hoá” – đi vào các xí nghiệp hầm mỏ, đồn điền để vận động giáo dục công nhân vào tổ chức Công hội.

Trong tác phẩm “Đường Kách mệnh” viết năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã nhấn mạnh tính chất và nhiệm vụ của Công hội là:

“Tổ chức Công hội trước là để cho công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình, hai là để nghiên cứu với nhau, ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ, bốn là giữ gìn quyền lợi cho công nhân, năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới”.

Như một tất yếu của lịch sử, các tổ chức Công hội sơ khai ra đời; đặc biệt là tổ chức Công hội Đỏ do người công nhân ưu tú Tôn Đức Thắng (sau này là Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) sáng lập đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ 20; tạo một bước ngoặt to lớn trong phong lịch sử trào đấu tranh của công nhân, đó là chuyển từ đấu tranh tự phát sang đấu tranh tự giác, đã có những đóng góp quan trọng vào phong trào đấu tranh của công nhân thế giới.

Bằng con đường “Vô sản hoá”, cuối năm 1928, đầu năm 1929, nhiều tổ chức Công hội Đỏ được thành lập ở các xí nghiệp vá phát triển, dần dần được thống nhất thành tổng Công hội Đỏ cấp tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Hòn Gai…).

Lúc bấy giờ, lực lượng công nhân lao động khoảng 221.052 người, chiếm 1,3% dân số cả nước, là thời điểm phong trào công nhân và hoạt động công hội phát triển sôi nổi, đặc biệt là ở miền Bắc. Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào công nhân và tổ chức công hội đòi hỏi phải có một tổ chức lãnh đạo.
Ngày 28/7/1929, tại số nhà 15 phố Hàng Nón, Hà Nội, được sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, các Công hội Đỏ địa phương đã liên kết thành một tổ chức Công hội thống nhất là Tổng Công hội Đỏ.

Đại hội đã bầu đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là người đứng đầu Ban Chấp hành lâm thời Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ và thông qua chương trình, điều lệ của Công hội Đỏ và quyết định xuất bản tờ báo Lao Động ngày 14/8/1929, đây cũng là một trong những tờ báo có lịch sử lâu đời nhất trong nền báo Cách mạng chí Việt Nam.

Chân dung đồng chí Nguyễn Đức Cảnh – Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao Động – và tờ Lao Động số 1 ra ngày 14.8.1929. Ảnh: Tư liệu Công đoàn Việt Nam.

Việc thành lập Công hội Đỏ Bắc kỳ có ý nghĩa hết sức to lớn đối với phong trào công nhân nước ta, vừa là thắng lợi của đường lối công vận của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Đảng Cộng sản Đông Dương, đồng thời cũng đáp ứng nhu cầu cấp thiết về tổ chức của giai cấp công nhân Việt Nam. Là cột mốc quan trọng đối với lực lượng công nhân lao động vì lần đầu tiên có một đoàn thể cách mạng rộng lớn, hoạt động có tôn chỉ, mục đích, phản ánh được ý chí, nguyện vọng của đông đảo công nhân lao động, đồng thời góp phần vào sự lớn mạnh của phong trào công nhân thế giới.

Tiếp đó, các Tổng Công hội Đỏ ở miển Trung, miền Nam, được thành lập. Đến năm 1930, Tổng Công hội Đỏ đã được hoạt động khắp cả nước.

Trải qua các thời kỳ cách mạng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Công Đoàn Việt Nam có nhiều tên gọi khác nhau để phù hợp với nhiệm vụ từng giai đoạn, cụ thể: Công Hội đỏ (1929 – 1935); Nghiệp đoàn Ái Hữu (1936 – 1939); Công nhân Phản Đế (1939 – 1941); Công nhân cứu quốc (1941 – 1945); Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (1946 – 1961); Tổng Công Đoàn Việt Nam (1961 – 1988); Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (1961 đến nay). Nhưng dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, Công đoàn Việt Nam vẫn phát huy vai trò, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, góp phần to lớn vào thắng lợi cách mạng Việt Nam.

Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã quyết định lấy ngày 28/7/1929, ngày họp Đại hội Thành lập Tổng Công hội Đỏ đầu tiên ở miền Bắc Việt Nam, làm ngày thành lập Công Đoàn Việt Nam. Đại hội đại biểu Công Đoàn toàn quốc lần V (tháng 11/1983) họp tại Thủ đô Hà Nội đã nhất trí thông qua nghị quyết lấy ngày 28/7/1929 làm ngày thành lập Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Năm 2026, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, họp từ ngày 03 – 05/6, tại Thủ đô Hà Nội, Đại hội đề ra mục tiêu tổng quát nhiệm kỳ 2026 – 2031 là: Tập trung phát triển đoàn viên, hoàn thiện mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động; thực hiện tốt vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động; thúc đẩy thực hiện dân chủ tại nơi làm việc; tuyên truyền, vận động người lao động đổi mới sáng tạo, tiên phong ứng dụng khoa học – công nghệ, xây dựng lực lượng sản xuất mới, nâng cao năng suất lao động, góp phần xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Đại hội bầu Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV, nhiệm kỳ 2026 – 2031 gồm 135 đồng chí. Tại Hội nghị lần thứ nhất, Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV đã bầu Ban Thường vụ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam gồm 27 đồng chí; bầu đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII giữ chức Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV; bầu các đồng chí: Ngọ Duy Hiểu, Thái Thu Xương, Nguyễn Xuân Hùng, Lê Văn Nghĩa giữ chức Phó Chủ tịch.
Qua gần một thế kỷ hình thành và phát triển, Công đoàn Việt Nam đã không ngừng trưởng thành, giữ vững vai trò cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với giai cấp công nhân và người lao động trên cả nước.

Vài nét về Công đoàn Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương
Được thành lập ngày 29/9/2004, trải qua 22 năm, Công đoàn Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương đã có những bước phát triển to lớn và trở thành chỗ dựa vững chắc cho cán bộ, đoàn viên, người lao động của Viện.

Công đoàn Viện đang tiếp tục khẳng định vai trò trọng tâm trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động như: Cải thiện điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn vệ sinh lao động, tổ chức khám sức khỏe định kỳ, đảm bảo chế độ thăm quan, du lịch, thăm hỏi, hiếu hỷ, hỗ trợ đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo… được thực hiện đầy đủ, công khai và minh bạch.

Chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nghỉ phép, thai sản, nâng lương định kỳ đều được đảm bảo đúng quy định, góp phần tạo sự an tâm cho đội ngũ cán bộ, nhân viên, thể hiện sự quan tâm toàn diện đến đời sống lâu dài của cán bộ y tế.

Công tác phát triển đoàn viên cũng được Viện tiến hành thường xuyên. Công đoàn tham gia tích cực trong công tác quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ, đào tạo… góp phần tạo điều kiện cho đoàn viên công đoàn được học tập, nâng cao trình độ và phát triển bản thân. Ban Nữ công đã triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chung của tổ chức Công đoàn Viện.

Ban Chấp hành Công đoàn Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương nhiệm kỳ 2025 – 2030 ra mắt Đại hội. Ảnh: Trần Chiến.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu Công đoàn Viện lần thứ VII, nhiệm kỳ 2025–2030, Đồng chí Vũ Đức Bình, Phó Viện trưởng, Chủ tịch Công đoàn Viện nhấn mạnh: “Hiện nay, hệ thống y tế liên tục đối mặt với nhiều áp lực: khối lượng công việc chuyên môn tăng cao, đòi hỏi về mô hình tự chủ bệnh viện, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo… Vì vậy, trong thời gian tới, Ban chấp hành Công đoàn Viện sẽ tích cực đổi mới, đẩy mạnh các phong trào thi đua, tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động Công đoàn để thích ứng với “kỷ nguyên mới” của dân tộc”.

Trải qua 22 năm hình thành và phát triển, Công đoàn Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương đã tiếp tục đoàn kết, nỗ lực phấn đấu để duy trì sự phát triển ổn định trên nhiều phương diện, từ chuyên môn nghiệp vụ cho đến đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ, nhân viên, giúp ổn định nguồn nhân lực, tạo điều kiện để đội ngũ 1.150 đoàn viên Công đoàn Viện yên tâm công tác và cống hiến.

Vương Tuấn (tổng hợp)