Vì sao người bệnh máu cần được bảo vệ đặc biệt trước kháng kháng sinh?

Tuần lễ Nhận thức về Kháng thuốc kháng vi sinh vật thế giới diễn ra từ 18 – 24/11/2026.
Từ ngày 18 – 24/11/2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phát động Tuần lễ Nhận thức về Kháng thuốc kháng vi sinh vật (thường gọi là kháng kháng sinh) với thông điệp “Một Sức khỏe, một hành động: Phòng ngừa kháng thuốc ngay từ bây giờ”. Với người bệnh huyết học, kháng kháng sinh đã là mối đe dọa hiện hữu trong từng đợt điều trị.
Kháng kháng sinh – mối nguy đang diễn ra
Theo ước tính được WHO trích dẫn, năm 2021, vi khuẩn kháng thuốc liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu; nếu không hành động, khoảng 39 triệu người có thể tử vong trực tiếp do kháng thuốc trong giai đoạn 2025 – 2050. Khi vi khuẩn kháng thuốc, những nhiễm khuẩn từng chữa được dễ dàng trở nên khó điều trị, thời gian nằm viện kéo dài và chi phí tăng cao. Vi khuẩn kháng thuốc lan truyền qua lại giữa con người, động vật và môi trường, nên mọi ngành, mọi người đều có phần trách nhiệm.
Vì sao người bệnh máu đặc biệt dễ tổn thương?
- Hóa trị liều cao và ghép tế bào gốc làm giảm sâu bạch cầu hạt, có khi kéo dài nhiều tuần. Trong giai đoạn này, nhiễm khuẩn có thể tiến triển rất nhanh.
- Viêm niêm mạc, đường truyền tĩnh mạch trung tâm và thời gian nằm viện dài tạo thêm cửa ngõ cho vi khuẩn.
- Người bệnh thường phải dùng kháng sinh phổ rộng nhiều đợt, tạo cơ hội cho vi khuẩn kháng thuốc chiếm ưu thế.
- Khi nhiễm vi khuẩn đa kháng, lựa chọn điều trị còn rất ít, có thể làm chậm hóa trị hoặc ảnh hưởng đến kết quả ghép.

Bốn lý do người bệnh máu dễ tổn thương trước vi khuẩn kháng thuốc.
Vai trò của bệnh viện trong việc giữ hiệu quả kháng sinh
Thực hiện hướng dẫn của Bộ Y tế về quản lý sử dụng kháng sinh trong bệnh viện (Quyết định 5631/QĐ-BYT năm 2020), Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương duy trì chương trình quản lý sử dụng kháng sinh với sự phối hợp của bác sĩ lâm sàng, dược sĩ lâm sàng, vi sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn:
- Dược sĩ lâm sàng tham gia đi buồng, rà soát chỉ định, liều và thời gian dùng kháng sinh.
- Theo dõi nồng độ thuốc trong máu (TDM) để cá thể hóa liều, ví dụ với vancomycin.
- Đánh giá lại phác đồ khi có kết quả vi sinh để thu hẹp hoặc dừng kháng sinh khi không còn cần.
- Kiểm soát nhiễm khuẩn và vệ sinh tay để hạn chế lây truyền vi khuẩn kháng thuốc giữa các người bệnh.
5 điều người bệnh và gia đình nên làm
1. Không tự mua, tự dùng kháng sinh; không dùng thuốc còn thừa hay thuốc của người khác.
2. Dùng kháng sinh đúng liều, đúng giờ, đủ thời gian theo chỉ định; không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc.
3. Khi đang giảm bạch cầu mà bị sốt, báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đến viện sớm, không tự xử trí tại nhà.
4. Rửa tay thường xuyên, hạn chế số người thăm nuôi, tuân thủ hướng dẫn của khoa phòng.
5. Tiêm chủng theo tư vấn của bác sĩ điều trị.

Năm việc người bệnh và gia đình nên làm để bảo vệ kháng sinh.
Mỗi lần dùng kháng sinh đúng là một lần giữ lại hiệu quả cho chính người bệnh và cho những người bệnh sau.
ThS.DS. Phạm Minh Tuấn – Phó trưởng Khoa Dược
Viện Huyết học – Truyền máu TW
Nguồn tham khảo: Tổ chức Y tế Thế giới – World AMR Awareness Week 2026; GBD 2021 Antimicrobial Resistance Collaborators, The Lancet, 2024.
Bài viết liên quan
Bản tin thông tin thuốc số 02 – năm 2026
03 Tháng Mười Một, 2026Bản tin thông tin thuốc do bộ phận Dược lâm sàng – Khoa Dược, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương biên soạn nhằm cập nhật thông tin cho…
Sử dụng thuốc đúng cách là “chìa khoá vàng” trong điều trị bệnh máu
01 Tháng Bảy, 2026Hiệu quả của quá trình điều trị bệnh máu không chỉ nằm ở phác đồ của bác sĩ mà còn phụ thuộc rất lớn vào sự nỗ lực và ý…
Khi dược sĩ không chỉ đứng sau mà giữ vai trò quan trọng trong điều trị
19 Tháng Năm, 2026Một đơn thuốc có thể là điểm khởi đầu của điều trị, nhưng không phải là nơi quyết định tất cả. Trong bệnh truyền nhiễm, đặc biệt trên nhóm người…




