“Phía sau những cuộc hồi sinh, có những người điều dưỡng lặng thầm”

Có người kiên nhẫn động viên bệnh nhân từng thìa cháo, thìa sữa trong phòng ghép tế bào gốc. Có người rời Viện từ 4-5h sáng, vượt nắng mưa đến các điểm hiến máu lưu động. Cũng có người miệt mài với từng quy trình xét nghiệm, góp phần đưa ra kết quả tin cậy phục vụ chẩn đoán, điều trị. Mỗi điều dưỡng – kỹ thuật viên một công việc, nhưng ở Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, họ cùng chung một điều: sự tận tụy trong từng việc nhỏ để bảo vệ sự sống cho người bệnh.

Kiên nhẫn bên người bệnh trong những ngày tăm tối nhất

Điều dưỡng Lương Thị Sáng đã quen với những ngày làm việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và tập trung cao độ tại khoa Ghép tế bào gốc. Với người bệnh trải một ca qua ghép tế bào gốc tạo máu, hành trình điều trị có thể kéo dài 1-2 tháng, thậm chí 3 tháng trong phòng cách ly.

Ngoài việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chuyên môn, điều dưỡng còn phải hướng dẫn chế độ dinh dưỡng phù hợp, theo dõi sát diễn biến sức khỏe và giúp người bệnh vượt qua những biến động tâm lý. Tác dụng phụ của hóa chất khiến nhiều người mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn, dễ cáu gắt, thậm chí từ chối hợp tác điều trị.

Điều dưỡng Lương Thị Sáng đang chăm sóc cho một bệnh nhi trong phòng cách ly của khoa Ghép tế bào gốc.

Chị Sáng nhớ mãi một bệnh nhân nam tên K, 45 tuổi ở Hà Nội trải qua ca ghép tế bào gốc Haplotype. Đến ngày thứ 22 trong phòng ghép áp lực dương, khi bạch cầu bắt đầu tăng trở lại, người bệnh rơi vào khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng. Anh mệt mỏi, chán ăn, phản ứng gay gắt, từ chối ăn uống, vệ sinh cá nhân và truyền thuốc, bệnh nhân gần như buông xuôi tất cả…

Bụng người bệnh căng tròn do tích tụ dịch, người vợ đứng ngoài chứng kiến chỉ biết khóc. Trước tình cảnh ấy, chị Sáng hiểu rằng lúc này sự kiên nhẫn quan trọng hơn bất kỳ lời khuyên nào.

Chị nhẹ nhàng trò chuyện, động viên người bệnh chia nhỏ bữa ăn, bắt đầu từ từng thìa cháo, thìa sữa. Chị phối hợp thực hiện y lệnh thuốc giảm đau, lợi tiểu, hỗ trợ bác sĩ chọc dịch ổ bụng, làm các xét nghiệm cần thiết. Những lúc người bệnh bị tiêu chảy, chị thay ga giường, vệ sinh cơ thể cho anh cẩn thận.

Điều dưỡng Sáng cẩn thận kiểm tra lại thông tin của bệnh nhân và thuốc trước khi tiêm, truyền.

Trong mỗi ca trực, chị tìm những thay đổi nhỏ để động viên người bệnh, từ việc tiểu cầu bắt đầu nhích lên đến vòng bụng giảm sau chọc dịch. Chị cũng là cầu nối chuyển những lời yêu thương từ gia đình đến người bệnh, giúp anh vơi đi cảm giác cô đơn sau cánh cửa phòng cách ly.

Đến ngày thứ 30, xét nghiệm cho thấy mảnh ghép tế bào gốc mọc đạt 98%. Tình trạng tích tụ dịch trong ổ bụng cũng dần cải thiện. Người bệnh lần đầu tiên có thể mỉm cười và nói với chị: “Cảm ơn chị, tập thể khoa đã không bỏ rơi em những ngày tăm tối nhất”.

Ngày ra viện, anh viết trong nhật ký rằng ngày ghép tế bào gốc là ngày sinh nhật thứ hai trong năm. Với chị Sáng, đó là kỷ niệm không thể quên trong những năm tháng làm nghề.

Câu chuyện ấy cũng cho thấy công việc của điều dưỡng không chỉ là tiêm truyền, cấp phát thuốc theo y lệnh hay theo dõi diễn biến bệnh. Trong phòng cách ly, họ còn là người trò chuyện, động viên, giúp bệnh nhân duy trì tinh thần và yên tâm điều trị. Một lời hỏi han đúng lúc, sự kiên nhẫn trước những phản ứng gay gắt hay việc chăm sóc chu đáo khi người bệnh kiệt sức đều đòi hỏi sự tận tâm.

Nhưng để có thể ở bên người bệnh trong những thời điểm khó khăn nhất, người điều dưỡng cũng phải thu xếp nhiều phần việc riêng. Nhà cách cơ quan 15km, chị Sáng thường đi sớm hơn 20-30 phút để tránh tắc đường, bảo đảm có mặt trước giờ giao ca.

Chị nhớ nhất thời điểm dịch COVID-19, khi chồng cũng đang ở tuyến đầu chống dịch, một bệnh nhân COVID-19 mang số hiệu 237 nhập viện và các đồng nghiệp phải đi cách ly. Chị cùng những người còn lại ở viện 14 ngày để tiếp tục chăm sóc người bệnh.

Hai vợ chồng đều vắng nhà, các con chưa trưởng thành, chị không tránh khỏi lo lắng. Chị giải thích, động viên các con tự chăm sóc bản thân, từ chuẩn bị quần áo, sách vở đến ăn uống, học tập, rồi tiếp tục ở lại hoàn thành nhiệm vụ. Sự thấu hiểu, chia sẻ của chồng và các con giúp chị yên tâm công tác.

Chị Sáng chụp ảnh cùng con trai là cháu Phạm Đức Anh trong Lễ nhận bằng tốt nghiệp tại Trường Đại học Y tế Công cộng. Con gái của chị là cháu Phạm Thị Minh Ánh (ngoài cùng bên phải) cũng đang theo học tại Trường Đại học Y tế Công cộng. Được biết, chồng chị Sáng cũng đang công tác trong ngành y tế.

Những chuyến đi bắt đầu từ 4-5h sáng

Ở Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, không phải điều dưỡng – kỹ thuật viên nào cũng trực tiếp làm việc với người bệnh; bên cạnh đó còn có nhiều vị trí và công việc đặc thù khác. Với anh Phạm Văn Chiến, Phó trưởng khoa Tiếp nhận máu điểm lưu động, công việc thường gắn với những chuyến đi đưa hoạt động hiến máu đến các tỉnh, phường, xã, cơ quan, doanh nghiệp và trường học.

Có những chuyến đi, anh cùng đồng nghiệp phải xuất phát từ 4-5h sáng để kịp chuẩn bị cho buổi tiếp nhận máu. Họ vận chuyển trang thiết bị, vật tư từ Viện đến địa điểm tổ chức, bố trí khu vực tiếp nhận rồi phối hợp thực hiện từng khâu: đón tiếp, hướng dẫn người hiến máu, hoàn thiện hồ sơ, phối hợp khám và đánh giá sức khỏe, lấy máu, theo dõi người hiến và quản lý các đơn vị máu sau tiếp nhận.

Anh Chiến tỉ mẫn kiểm tra lại các trang thiết bị trước một buổi đi tiếp nhận máu ngoại Viện.

Điều kiện tổ chức không phải lúc nào cũng thuận lợi. Anh Chiến nhớ những ngày hè nóng nực, điểm tiếp nhận không có điều hòa; những buổi mùa đông, nhân viên y tế phải làm việc giữa mưa lạnh ngoài trời. Có sáng mùa mưa, nước tràn vào khu vực tổ chức khiến cả đội phải chờ nước rút mới tiếp tục công việc. Có những ngày trở về Viện, đồng hồ đã chỉ quá 20h.

Dù ở địa điểm nào, yêu cầu quan trọng nhất vẫn là bảo đảm an toàn cho người hiến máu, chất lượng từng đơn vị máu và an toàn cho nhân viên y tế. Vì làm việc lưu động, đôi khi hạn chế về không gian và thời gian, cả đội càng phải tuân thủ nghiêm quy trình, kiểm tra kỹ từng khâu và phối hợp chặt chẽ.

Hơn 25 năm công tác tại Viện, anh Chiến chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ của hoạt động tiếp nhận máu. Cuối thập niên 1990, nguồn máu chủ yếu đến từ người hiến máu nhận tiền bồi dưỡng, chiếm trên 90%. Lượng máu tiếp nhận mỗi ngày khi ấy còn không đủ phục vụ người bệnh trong Bệnh viện Bạch Mai.

Đến nay, mỗi năm Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương tiếp nhận khoảng 500.000 đơn vị máu, cung cấp cho trên 180 bệnh viện. Chứng kiến sự phát triển ấy, anh cảm thấy tự hào về công việc mình đang làm, đồng thời biết ơn các thế hệ lãnh đạo, thầy cô và đồng nghiệp đã cùng xây dựng, phát triển đơn vị.

Anh Chiến đang thực hiện công tác chuyên môn của mình tại một điểm hiến máu.

Phía sau những con số là các chuyến đi vất vả mà không phải ai cũng nhìn thấy. Anh Chiến cho rằng, mỗi đơn vị máu được tiếp nhận an toàn đều có thể góp phần giảm bớt khó khăn cho người bệnh đang cần truyền máu.

Công việc cũng ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống gia đình. Những đợt cao điểm như Hành trình Đỏ khiến lịch công tác dày đặc, ngày nghỉ cuối tuần đôi khi vẫn phải lên đường. Nhiều khi phải đến những tỉnh xa như Tây Nguyên hay Miền Nam. Để anh yên tâm làm nhiệm vụ, gia đình phải chủ động sắp xếp cuộc sống, cảm thông với những lúc anh không thể có mặt.

Sự chia sẻ của người thân và đồng nghiệp giúp anh bền bỉ với nghề. Với anh, công việc tiếp nhận máu không chỉ là thực hiện các quy trình chuyên môn mà còn là trách nhiệm với những bệnh nhân đang chờ nguồn máu để điều trị.

Nếu điều dưỡng tại khoa Ghép tế bào gốc đồng hành cùng người bệnh trong quá trình hồi phục, thì đội ngũ tiếp nhận máu lưu động góp phần tạo nguồn máu an toàn ngay từ đầu. Mỗi công đoạn phía sau một buổi hiến máu thành công đều cần sự cẩn trọng, bởi chỉ một khâu thiếu chính xác cũng có thể ảnh hưởng đến người hiến và người nhận máu.

Tỉ mỉ trong từng kết quả xét nghiệm

Ở một vị trí khác, anh Nguyễn Đình Tuệ, Phó trưởng khoa Tế bào cơ bản, Trung tâm Giải phẫu bệnh – Tế bào, đã có hơn 20 năm gắn bó với chuyên ngành Huyết học – Truyền máu.

Những ngày đầu học tập và thực hành, điều kiện chuyên môn còn thiếu thốn. Anh cùng đồng nghiệp miệt mài trong từng khâu kỹ thuật, tích lũy kinh nghiệm, từng bước xây dựng những quy trình phù hợp với quy chuẩn để áp dụng trong công việc.

Công việc hằng ngày của anh Tuệ tại khoa Tế bào cơ bản, Trung tâm Giải phẫu bệnh – Tế bào, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương.

Với người làm xét nghiệm, sự tận tụy thể hiện ở việc tuân thủ nghiêm quy trình, phân tích kỹ kiến thức chuyên môn và bảo đảm kết quả có độ tin cậy cao, phục vụ chẩn đoán, điều trị. Theo anh Tuệ, một kỹ thuật viên giỏi cần có tác phong nghiêm túc, làm việc tận tụy, hiểu sâu chuyên môn và phối hợp tốt với đồng nghiệp.

Khi gặp ca khó, việc trao đổi, hội chẩn, cùng tháo gỡ vấn đề và cập nhật kiến thức là điều cần thiết để nâng cao chất lượng công việc. Trong quá trình công tác, anh có cơ hội tham gia các đề tài, sáng kiến khoa học được áp dụng vào thực tiễn, đồng thời giảng dạy, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho học viên.

Anh Nguyên Đình Tuệ đang triển khai chương trình đào tạo online bằng hệ thống Telehealth cho các học viên là bác sĩ, kỹ thuật y xét nghiệm huyết học của bệnh viện tuyến dưới.

Mỗi lần kinh nghiệm được trao đi, anh vui vì đồng nghiệp ở các tuyến có thêm điều kiện phát triển chuyên môn. Nhìn lại chặng đường đã qua, anh nhận thấy công việc của điều dưỡng, kỹ thuật y ngày nay đã thay đổi đáng kể. Bên cạnh những quy chuẩn kỹ thuật, người làm nghề còn được đào tạo các kỹ năng giao tiếp, ứng xử để hoàn thiện tác phong của cán bộ y tế.

Công việc chuyên môn đòi hỏi sự tập trung, trong khi trách nhiệm gia đình vẫn cần được chu toàn. Anh Tuệ luôn cố gắng giải quyết việc nhà, chăm lo cho các con rồi tiếp tục xử lý công việc còn dang dở. Có những hôm làm việc khuya, nhìn sang thấy vợ con ngủ ngon, anh lại có thêm động lực.

Sau hơn hai thập kỷ, anh mong thế hệ trẻ tiếp tục phát huy truyền thống của Viện, không ngừng học hỏi và giữ tinh thần tận tụy với người bệnh, người hiến máu. Anh cũng nhắn nhủ đồng nghiệp hãy bắt đầu bằng lời chào, lời mời, làm việc tận tụy và kết thúc bằng lời cảm ơn.

Bên cạnh công tác chuyên môn, anh Tuệ vẫn luôn dành thời gian và những kinh nghiệm trong hơn 20 năm công tác để chỉ bảo cho các bạn nhân viên trẻ tại đơn vị của mình.

Từ phòng cách ly của khoa Ghép tế bào gốc, những chuyến tiếp nhận máu lưu động đến phòng xét nghiệm, công việc của ba điều dưỡng – kỹ thuật viên có những đặc thù riêng nhưng đều đòi hỏi sự cẩn trọng và trách nhiệm. Những đóng góp ấy không phải lúc nào cũng được nhìn thấy, nhưng hiện diện trong từng thao tác đúng quy trình, từng lần động viên người bệnh, từng đơn vị máu được tiếp nhận an toàn và từng kết quả xét nghiệm đáng tin cậy. Đó cũng là cách những người điều dưỡng – kỹ thuật y lặng thầm góp sức vào hành trình bảo vệ sự sống của người bệnh, với sứ mệnh “Vì sức khỏe dòng máu Việt”.

Vương Tuấn
Ảnh: Phòng TT-GDSK