Lắng nghe để hiểu, yêu thương để cùng con đi qua bệnh tật
Con đang cáu gắt, im lặng hay liên tục hỏi những câu khiến cha mẹ khó trả lời – liệu con đang muốn nói điều gì? Làm thế nào để đồng hành cùng con không chỉ trong điều trị bệnh, mà cả những cảm xúc con đang trải qua?
Những câu hỏi ấy cũng là nội dung được chia sẻ tại buổi sinh hoạt cuối cùng trong Chương trình “Hỗ trợ tâm lý xã hội cho người bệnh và người chăm sóc bệnh nhi Lơ-xê-mi cấp năm 2026”, diễn ra ngày 18/11 tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương.

Hiểu nhu cầu tâm lý của trẻ để đồng hành đúng cách
Tại buổi sinh hoạt, ThS. Triệu Thị Biển (Phó Trưởng phòng Công tác xã hội) đã chia sẻ về chủ đề “Hiểu về tâm lý – Giao tiếp với trẻ”. Bài giảng giúp cha mẹ nhận diện những nhu cầu tâm lý của con trong quá trình điều trị, đồng thời hiểu rằng mỗi bé có độ tuổi, tính cách và biểu hiện cảm xúc khác nhau. Trẻ không phải là “người lớn thu nhỏ”, vì vậy những điều trẻ cần và cách trẻ phản ứng trước bệnh tật cũng rất khác nhau.

ThS. Triệu Thị Biển chia sẻ cùng các cha mẹ bệnh nhi tham dự chương trình.
Đằng sau những hành vi như cáu gắt, khóc, im lặng, hỏi đi hỏi lại hoặc không hợp tác có thể là những nhu cầu chưa được đáp ứng: trẻ cần được an ủi, lắng nghe, trấn an, cảm thấy an toàn hoặc được tham gia vào những quyết định liên quan đến mình. Thay vì vội vàng đánh giá hay tìm cách sửa hành vi, cha mẹ cần quan sát và tìm hiểu điều gì đang khiến con lo lắng, khó chịu hoặc buồn bã.
Các nhu cầu của trẻ được phân tích từ những điều cơ bản như ăn uống, ngủ nghỉ, kiểm soát đau và các triệu chứng khó chịu, đến nhu cầu an toàn, yêu thương, kết nối, được tôn trọng, lắng nghe, có cơ hội duy trì sở thích, học tập, sáng tạo và nuôi dưỡng hy vọng. Trong quá trình điều trị, những điều tưởng như rất nhỏ – được cha mẹ ở bên, được lựa chọn một hoạt động, được gặp bạn bè, hoàn thành một bức tranh hay có một ngày ít đau hơn – cũng có thể mang lại ý nghĩa và động lực lớn đối với trẻ.
Một nội dung quan trọng của buổi sinh hoạt là kỹ năng lắng nghe và phản hồi thấu cảm. Lắng nghe không chỉ là nghe lời trẻ nói, mà còn là nhận biết cảm xúc phía sau lời nói, không vội đưa ra lời khuyên, không kể câu chuyện của mình để so sánh và không phán xét hay phủ nhận cảm xúc của trẻ.
Cha mẹ được hướng dẫn các bước lắng nghe, gọi tên cảm xúc và phản hồi một cách chân thành, giúp trẻ cảm nhận rằng những điều mình trải qua được quan tâm và tôn trọng.

ThS. Triệu Thị Biển lắng nghe, trò chuyện cùng người chăm sóc để tháo gỡ những khó khăn trong giao tiếp với bệnh nhi.
Bên cạnh đó, bài giảng cũng hướng dẫn cha mẹ cách trao đổi với con về bệnh một cách trung thực, cởi mở, phù hợp với độ tuổi và mức độ phát triển của trẻ. Khi trẻ đặt những câu hỏi như “Tại sao con bị bệnh?”, “Bao giờ con khỏi?”, “Con có phải nằm viện lâu không?” hay “Con có chết không?”, cha mẹ không cần phải trả lời tất cả ngay lập tức hoặc đưa ra những lời hứa chắc chắn. Điều quan trọng là lắng nghe điều trẻ thực sự muốn biết, cung cấp thông tin vừa đủ, dễ hiểu, khuyến khích trẻ đặt câu hỏi và duy trì những cuộc trò chuyện chân thành.
Cha mẹ cũng cần giúp trẻ hiểu rằng bệnh không phải do trẻ gây ra, không phải là hình phạt và không thể lây từ người này sang người khác. Những cảm xúc như buồn, sợ hãi, tức giận hay khóc đều là phản ứng bình thường; trẻ cần được tạo điều kiện bộc lộ cảm xúc thay vì phải luôn tỏ ra mạnh mẽ.
Khi con lạc quan, cha mẹ cũng cần học cách thấu hiểu những cảm xúc bên trong
Chị Lục Thị Lai, phụ huynh của bé Kim Thanh (Bắc Ninh) có một niềm tự hào đặc biệt về con gái. Kim Thanh là bệnh nhi tái phát nhưng vẫn giữ tinh thần lạc quan, chủ động động viên và chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu với bệnh tật cho những bệnh nhi khác.
Nhìn con mạnh mẽ, tích cực, chị Lai vừa tự hào vừa có những trăn trở riêng. Chị không biết con có thực sự vui vẻ như những gì thể hiện hay không, cũng chưa biết nên trò chuyện, chia sẻ với con thế nào khi con đau đớn, buồn bã hoặc có những tâm tư, nguyện vọng riêng.
Sau khi tham gia chương trình, chị Lai có thêm kiến thức và cách tiếp cận để hiểu con hơn, biết rằng bên cạnh việc chăm sóc sức khỏe thể chất, cha mẹ cũng cần quan tâm đến cảm xúc, lắng nghe và tạo điều kiện để con được bày tỏ những điều mình đang trải qua.

Chị Lục Thị Lai chia sẻ về chương trình.
Cùng đợt điều trị với Kim Thanh, bé Gia Hân cũng có những nét tương đồng về độ tuổi và hoàn cảnh. Chị Vương Thị Hải Hà từng có những lo lắng giống chị Lai khi nhận thấy con thường cắn, cậy móng tay, đôi khi vô thức thể hiện sự lo lắng. Mỗi lần nhìn thấy những hành vi ấy, chị Hà cũng buồn và lo theo, không biết con đang có điều gì trong lòng hay mình nên làm gì để giúp con.
Qua sự tư vấn, đồng hành của nhân viên công tác xã hội, chị Hà dần nhận biết được những dấu hiệu khi con căng thẳng, đồng thời được gợi ý những cách giúp con giải tỏa cảm xúc phù hợp hơn, chẳng hạn như vẽ tranh, viết nhật ký và chuyển hướng khỏi thói quen xấu.

Những thay đổi nhỏ trong cách quan sát, lắng nghe và phản hồi với con giúp chị Hà có thêm sự tự tin khi đồng hành cùng con, thay vì chỉ lo lắng mỗi khi nhìn thấy con có biểu hiện bất an.
Từ những ngày đầu hoang mang đến sự yên tâm khi có người đồng hành
Chị Bùi T.T, phụ huynh của bé N.H (24 tháng tuổi) kể rằng gia đình phát hiện con có dấu hiệu xanh xao, chậm phát triển cách đây vài tuần. Sau khi đưa con đi khám ở nhiều nơi, gia đình bàng hoàng nhận tin con mắc bệnh. Là người mẹ, chị T không khỏi lo lắng, xót xa.
Bé H còn quá nhỏ để hiểu vì sao mình phải đi viện, phải trải qua những lần thăm khám, điều trị. Bé bắt đầu sợ hãi, quấy khóc khi nhìn thấy các bác sĩ, điều dưỡng mặc áo trắng, áo hồng tới gần, thậm chí trong mơ bé cũng giật mình tỉnh giấc. Những tiếng gọi non nớt của con đôi khi khiến chị T đau lòng, nhưng chị cũng không biết phải giải thích thế nào, làm gì để con bớt khó chịu, cũng như làm sao để bản thân đủ bình tĩnh đồng hành cùng con.
Qua các buổi sinh hoạt của chương trình, chị T được các bác sĩ giải đáp những thắc mắc về bệnh của con, biết được cách để giảm tác dụng phụ của thuốc cho con; đồng thời có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những phụ huynh cùng hoàn cảnh. Những câu chuyện, sự sẻ chia và lời động viên từ các gia đình đã giúp chị dần bớt cảm giác đơn độc, có thêm kiến thức và vững tâm hơn trên hành trình điều trị cho con.
Chị T bày tỏ sự trân trọng, biết ơn đối với các bác sĩ và nhân viên công tác xã hội đã tận tâm tổ chức chương trình, không chỉ giúp gia đình hiểu hơn về bệnh của con mà còn mang đến sự động viên tinh thần quý giá. Với chị, những buổi gặp gỡ ấy là nơi có thể chia sẻ những lo lắng vốn khó nói thành lời, được lắng nghe và tiếp thêm sức mạnh để tiếp tục cùng con đi qua những ngày tháng khó khăn.
Tiếp tục đồng hành, sẻ chia trên hành trình điều trị
Chương trình đã khép lại, nhưng những kiến thức, sự kết nối và tình cảm được vun đắp qua các buổi gặp gỡ sẽ tiếp tục đồng hành cùng các gia đình trong hành trình phía trước.
Mỗi bệnh nhi có một hành trình điều trị và những cảm xúc riêng; mỗi cha mẹ cũng có những nỗi lo, những khó khăn chưa dễ gọi tên. Khi được trang bị kiến thức, được lắng nghe và sẻ chia, cha mẹ có thể trở thành điểm tựa vững vàng hơn cho con – không chỉ trong điều trị bệnh mà còn trong những ngày con cần được thấu hiểu, yêu thương và động viên.

Chương trình góp phần nhắc nhở rằng, bên cạnh chăm sóc sức khỏe thể chất, sự đồng hành về tâm lý, tình cảm của gia đình và đội ngũ y tế cũng là một phần quan trọng giúp người bệnh và người thân vững vàng hơn trên hành trình điều trị.
Hạnh Toàn
Bài viết liên quan
Đừng nói “không đau đâu” khi cùng con vượt qua sợ hãi thủ thuật
18 Tháng Mười Một, 2026“Không đau đâu” – lời trấn an tưởng chừng giúp trẻ bớt sợ hãi trước mỗi lần thực hiện thủ thuật, nhưng đôi khi lại vô tình khiến nỗi sợ…
Dinh dưỡng đúng cách, vững vàng cùng con điều trị
16 Tháng Mười Một, 2026Ngày 13/11/2026, tại Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương đã diễn ra buổi sinh hoạt thứ 3 trong chuỗi chương trình “Hỗ trợ tâm lý xã hội dành…




